Lieve zuster in Utrecht
Deze brief is een antwoord op de video Being Protestant in the Secular Netherlands — Young & Faithful van DW Euromaxx, het portret van een 22-jarige protestantse studente in Utrecht. Elk citaat van haar hieronder is woord voor woord uit die film. Waar de brief over de kinderdoop spreekt, gaat het over de praktijk van haar kerktraditie, niet over woorden die zij voor de camera sprak.
Eerst dit: je moed heeft indruk op mij gemaakt. Terwijl nog maar drie op de tien van jouw generatie in Nederland enig geloof belijden, sta jij daar: op zondagochtend vroeg op terwijl de stad slaapt, zonder gêne, en je vertelt voor een camera wat het betekent om bij het volk van Christus te horen. Dat is niet niets. Het is precies wat Petrus van ons vroeg: altijd bereid te zijn tot verantwoording.
Je eigen fundament benoemde je helder en juist:
Ik werd lid van een christelijke studentenvereniging, waar ik de belangrijkste basis van het protestantisme en van het christendom zelf bestudeer: de Bijbel. We komen in kleine groepen samen om bijbelgedeelten te bestuderen en samen te bespreken wat ze zouden kunnen betekenen.— Een jonge zuster in Utrecht, Being Protestant in the Secular Netherlands — DW
Dat principe — het Boek als fundament, getoetst in open gesprek — is niet zomaar protestants erfgoed; het is de Reformatie. Luthers inzet was dat elke traditie, hoe oud of geliefd ook, moet buigen voor wat geschreven staat. Daarom leg ik, met alle respect, de vraag voor die dat principe zelf afdwingt: jouw traditie doopt zuigelingen. Je zegt dat het geloof „sinds je kindertijd” deel van je leven is — en in de Nederlandse gereformeerde wereld begint dat vrijwel altijd bij een doopvont, met een kind dat nog niet geloven kan. Leg die praktijk op tafel bij je studentenvereniging, open het Boek, en lees wat er werkelijk staat. Elke doop die het Nieuwe Testament vermeldt of gebiedt, volgt één en dezelfde orde:
Markus 16:16, SVDie geloofd zal hebben, en gedoopt zal zijn, zal zalig worden; maar die niet zal geloofd hebben, zal verdoemd worden.
Geloven — en dán gedoopt worden. Die volgorde is geen versiering; ze is leer. Zie hoe zij standhoudt bij de allereerste dopen uit de geschiedenis, op de dag dat de kerk geboren werd:
Handelingen 2:38-41, SVEn Petrus zeide tot hen: Bekeert u, en een iegelijk van u worde gedoopt in den Naam van Jezus Christus, tot vergeving der zonden; en gij zult de gave des Heiligen Geestes ontvangen. Want u komt de belofte toe, en uw kinderen, en allen, die daar verre zijn, zo velen als er de Heere, onze God, toe roepen zal. En met veel meer andere woorden betuigde hij, en vermaande hen, zeggende: Wordt behouden van dit verkeerd geslacht! Die dan zijn woord gaarne aannamen, werden gedoopt; en er werden op dien dag tot hen toegedaan omtrent drie duizend zielen.
Let op vers 39 — „u komt de belofte toe, en uw kinderen” — want dat is het vers dat het vaakst bij het doopvont wordt aangehaald. Lees het helemaal uit: de belofte geldt de kinderen op dezelfde voorwaarden als de vaderen en als wie verre zijn — „zo velen als er de Heere, onze God, toe roepen zal.” En vers 41 zegt precies wie er die dag gedoopt werden: „die zijn woord gaarne aannamen.” Geen enkele zuigeling wordt in dat vers genoemd — of waar dan ook in de doopverslagen van het Nieuwe Testament. Toen Samaria tot geloof kwam, noteerde Lukas nauwkeurig wie er gedoopt werden:
Handelingen 8:12, SVMaar toen zij Filippus geloofden, die het Evangelie van het Koninkrijk Gods, en van den Naam van Jezus Christus verkondigde, werden zij gedoopt, beiden, mannen en vrouwen.
Mannen en vrouwen. Gelovigen. Dat is de hele telling. En de brieven leggen uit waarom die volgorde niet omkeerbaar is: omdat geloof niet de versiering van de doop is, maar het instrument dat erín werkt.
Kolossenzen 2:12, SVZijnde met Hem begraven in den doop, in welken gij ook met Hem opgewekt zijt door het geloof der werking Gods, Die Hem uit de doden opgewekt heeft.
Een zuigeling kan gewassen worden, maar een zuigeling kan niet antwoorden. De definitie die de Schrift zelf van de doop geeft — de vraag van een goed geweten — is iets wat alleen een gelovend hart geven kan.
1 Petrus 3:21, SVWaarvan het tegenbeeld, de doop, ons nu ook behoudt, niet die een aflegging is der vuiligheid des lichaams, maar die een vraag is van een goed geweten tot God, door de opstanding van Jezus Christus;
Misschien antwoordt je catechismus: maar wij besprenkelen, en de profeten beloofden besprenkeling. Lees dan nog één vers met je studiegroep, en zie hoe het de hele vraag oplost:
Hebreeën 10:22, SVZo laat ons toegaan met een waarachtig hart, in volle verzekerdheid des geloofs, onze harten gereinigd zijnde van het kwaad geweten, en het lichaam gewassen zijnde met rein water.
Twee bewegingen in één zin. Het hart wordt gereinigd — in het Grieks staat er letterlijk „besprenkeld”, rhantizō, Gods eigen priesterlijke daad, op een plek die geen mensenhand bereiken kan — en het lichaam wordt gewassen, louō, het baden van de hele mens. De beloofde besprenkeling is al gedaan, door een Ander. Wat het lichaam toekomt, is afdalen in het water en weer opstaan. Heel dat waterspoor — de Geest over de diepte, Noach, de Rode Zee, de Jordaan, en waarom het doopvont niet de beloofde besprenkeling is — wordt stap voor stap gevolgd in Through the Waters (Engels).
Maar hoe zit het dan met Jezus en de kinderen? Die scène wordt vaker dan enige andere voor het doopvont aangevoerd — lees dus wat Hij werkelijk deed:
Markus 10:14-16, SVMaar Jezus, dat ziende, nam het zeer kwalijk, en zeide tot hen: Laat de kinderkens tot Mij komen, en verhindert ze niet; want derzulken is het Koninkrijk Gods. Voorwaar zeg Ik u: Zo wie het Koninkrijk Gods niet ontvangt, gelijk een kindeken, die zal in hetzelve geenszins ingaan. En Hij omving ze met Zijn armen, en de handen op hen gelegd hebbende, zegende Hij dezelve.
Hij nam ze in Zijn armen en zegende ze. Hij doopte ze niet — en geen apostel na Hem heeft dat ooit gedaan. Kinderen horen in Zijn armen: altijd, onvoorwaardelijk welkom. De doop hoort aan het andere einde van Zijn zin: „maakt discipelen… hen dopende.” Een zegen is voor wie gedragen wordt; de doop is voor wie overtuigd is.
Ik schrijf dit niet tégen je kerk, maar als de meest protestantse uitnodiging die ik ken: doe met je eigen tradities wat Luther met de zijne deed. Als je, met de Bijbel in de hand, tot de slotsom komt dat de doop het antwoord van de gelovige is, dan wacht er een stap van gehoorzaamheid die niemand als kind vóór jou heeft kunnen zetten. Het is geen herhaling van iets; het is de eerste die werkelijk van jou is. Ik schreef een klein boek dat elke doop in het Nieuwe Testament naloopt, vers voor vers: Believe and Be Baptized (in het Engels). Je sloot je film af met de vraag: „Welke rol speelt religie in jouw leven?” Hier is mijn antwoord: geen enkele — een Persoon vervult die rol. Kom en zie.
